De grootste uitdaging bij de productie van waterstof op zee zit niet alleen in de elektrolyser of de techniek. Het gaat erom techniek, infrastructuur, vergunningen, regelgeving, veiligheid en de betrokken organisaties goed op elkaar af te stemmen. Dat is een van de belangrijkste conclusies van het PosHYdon-project.

Vijftien publieke en private partners deden met PosHYdon praktijkervaring op met de productie van groene waterstof uit zeewater, met hernieuwbare elektriciteit van een offshore windpark. Dat gebeurde op het Q13a-A-platform, ongeveer dertien kilometer uit de kust van Scheveningen. Offshore windenergie, ontzilting van zeewater, elektrolyse en bestaande offshore-infrastructuur werden samen getest in één geïntegreerd systeem.

Daarmee was PosHYdon wereldwijd het eerste offshoreproject dat waterstof produceerde en transporteerde vanaf een operationeel productieplatform. Het project leverde ook waardevolle kennis op over wat nodig is om de productie van waterstof op zee in de toekomst op grotere schaal mogelijk te maken.

Goede integratie van het energiesysteem is essentieel

‘Veel mensen denken dat de grote vraag is of we op zee waterstof kunnen produceren. Met PosHYdon hebben we laten zien dat dit kan. De belangrijkste les is dat succesvolle offshorewaterstofprojecten afhangen van een goede integratie van het hele energiesysteem. Vanaf het begin moeten we techniek, infrastructuur, vergunningen, veiligheid en marktpartijen als één geheel bekijken.

Daarom zijn pilots als PosHYdon zo belangrijk. In een duidelijk afgebakende omgeving ontdekken we wat nodig is om nieuwe energiesystemen daadwerkelijk te realiseren. Zo brengen we plannen van papier naar de praktijk. De lessen en inzichten die we hebben opgedaan, maken deze pilot bijzonder waardevol,’ zegt René Peters, Business Director Energy Infrastructure bij TNO.

Een van de belangrijkste aanbevelingen in het eindrapport is om bij toekomstige projecten één partij aan te wijzen die duidelijk de eindverantwoordelijkheid draagt voor het systeem als geheel. Deze partij kan de samenhang bewaken tussen alle technische, operationele en organisatorische onderdelen van een project. Ook kan zij helpen voorkomen dat er risico’s ontstaan op de raakvlakken tussen verschillende organisaties en systemen. Dat is essentieel voor een vergaande integratie van energiesystemen.

Minister van Klimaatbeleid en Groene Groei Stientje van Veldhoven-van der Meer: ‘Technologie is maar een deel van het verhaal. PosHYdon laat zien hoe belangrijk het is om samen te werken aan vergunningen, regelgeving en praktische uitdagingen. Pilotprojecten leveren de feiten op die nodig zijn om goede keuzes te maken. De resultaten en lessen uit PosHYdon bieden anderen een basis om op voort te bouwen. Laten we die kennis gebruiken om verder te werken aan een betrouwbaar energiesysteem.’

De praktijk is ingewikkelder dan alleen de techniek

Tijdens het project werd duidelijk dat veel uitdagingen ontstaan op de raakvlakken tussen verschillende disciplines en organisaties. Het ging niet alleen om de prestaties van de elektrolyser, maar ook om operationele procedures, vergunningstrajecten, regelgeving, infrastructuur en de verdeling van verantwoordelijkheden. PosHYdon onderzocht onder meer welke technische, operationele en organisatorische voorwaarden nodig zijn om bestaande infrastructuur, zoals gasleidingen, verantwoord in toekomstige waterstofsystemen te gebruiken.

Een concreet voorbeeld was de toestemming om meer waterstof bij te mengen in het bestaande regionale aardgasnet. De toegestane concentratie moest worden verhoogd van 0,02 naar 0,5 procent op volumebasis. Daarvoor moest worden aangetoond dat de hogere waterstofconcentratie geen nadelige gevolgen zou hebben voor onder meer de infrastructuur, de gaskwaliteit en de meetsystemen. Na technisch onderzoek, risicoanalyses en overleg met onder andere het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en netbeheerders werd de toestemming verleend.

Deze ervaring laat zien dat succes niet alleen afhangt van de techniek. Het is vooral belangrijk om regelgeving, belangen en opvattingen over risico’s vroegtijdig op elkaar af te stemmen.

Lessen voor de toekomst van de Noordzee

Vergunningen, veiligheidsbeoordelingen en afstemming met toezichthouders moeten al vroeg in een project aandacht krijgen. Deze factoren bepalen mede hoe snel innovatieve energieprojecten van idee naar praktijk kunnen gaan.

Het eindrapport van het PosHYdon-project bundelt de technische, operationele en regelgevende lessen uit meerdere jaren praktijkervaring. De opgedane kennis is bruikbaar voor bedrijven, overheden, infrastructuurbeheerders, investeerders en ontwikkelaars van toekomstige offshore-energieprojecten. Het rapport biedt daarmee een kennisbasis voor de verdere ontwikkeling van waterstofproductie op de Noordzee.

Eindrapport PosHYdon-project (pdf)

Consortium

Het project kwam tot stand met steun van een breed consortium van publieke en private partners: DEME, EBN, Emerson, Eneco, Eni, Gasunie, Hatenboer Water, InVesta Expertise Centrum, IV Engineering, Nel, Nexstep, NGT, Nogat, TAQA Energy en TNO.